Dit artikel is algemene informatie en vervangt geen persoonlijk advies. Overweeg je een maagverkleining of ben je al geopereerd? Overleg je voeding altijd met je arts of diëtist.
Voeding na maagverkleining ziet er compleet anders uit dan voor de operatie. Je maag is veel kleiner geworden, dus je kunt in één keer nog maar een paar hapjes eten. Toch heeft je lichaam evenveel vitamines en mineralen nodig als daarvoor. Daardoor loop je na een maagverkleining sneller een tekort op, tenzij je bewust kiest wat je eet. In dit artikel lees je welke voedingsstoffen extra aandacht verdienen. Ook lees je hoe je dumping voorkomt en waarom eiwit voortaan op de eerste plek staat.
Waarom je na een maagverkleining anders eet
Bij een maagverkleining, zoals een gastric bypass of gastric sleeve, maakt de chirurg je maag flink kleiner. Bij een bypass legt hij bovendien een deel van je dunne darm om. Hierdoor neemt je lichaam voedingsstoffen minder goed op. Je eet dus niet alleen minder, je darmen nemen ook minder op uit wat je wel eet. Dat is de reden dat een multivitamine na de operatie vaak verplicht is, ook als je gezond en gevarieerd eet. Bovendien blijft die vitamine vaak jarenlang nodig, niet alleen in de eerste maanden.
Welke tekorten komen het vaakst voor bij voeding na maagverkleining?
Vier voedingsstoffen vragen om extra aandacht: vitamine B12, calcium, vitamine D en ijzer. Je dunne darm neemt vitamine B12 normaal op in het laatste stuk, het ileum. Bij een bypass omzeilt de operatie dat gedeelte vaak. Daardoor neem je nog maar een klein deel van de B12 uit voeding op. Daarom raadt de arts meestal een hoge dosis B12 als supplement aan, zelfs als je vlees en zuivel blijft eten.
Calcium en vitamine D verdienen ook aandacht, want je botten hebben ze hard nodig. Bij een snel gewichtsverlies van tientallen kilo’s in een half jaar neemt je botdichtheid sneller af. Bovendien neem je calcium minder goed op zonder voldoende maagzuur. Een calciumsupplement met vitamine D, meestal als kauwtablet, hoort daarom vaak bij het vaste schema.
IJzer is de derde valkuil, vooral bij vrouwen die nog menstrueren. Vlees en volkoren producten leveren ijzer, maar door de kleinere maaltijden eet je er al snel te weinig van. Ons artikel over een energiebeperkt dieet laat zien hoe een lage inname sneller tot tekorten leidt. Dat geldt bij voeding na maagverkleining nog sterker, omdat je lichaam ook minder goed opneemt.
Dumping voorkomen: eten in een nieuw tempo
Een tweede aandachtspunt is dumping. Dumping ontstaat wanneer voedsel te snel vanuit je maag in de dunne darm terechtkomt. Dat gebeurt vooral bij suikerrijke of vette voeding. Je krijgt dan last van misselijkheid, buikkrampen, zweten of duizeligheid. Die klachten ontstaan vaak al binnen een half uur na het eten. Gelukkig voorkom je dumping meestal met een paar simpele gewoontes.
- Eet rustig en kauw goed, zodat je maag minder in één keer verwerkt.
- Wacht ongeveer dertig minuten tussen eten en drinken.
- Kies vaker voor zes tot acht kleine maaltijden in plaats van drie grote.
- Stel een toetje 30 tot 60 minuten uit na de hoofdmaaltijd.
- Vermijd voeding met een hoge glycemische lading, zoals witbrood, snoep en frisdrank.
Eiwit als basis van elke maaltijd
Omdat je maag zo klein is geworden, telt elke hap extra. Kies daarom eerst voor eiwitrijke voeding, zoals kwark, ei, vis, kip of peulvruchten. Eiwit houdt je spieren op peil terwijl je afvalt, en dat is precies wat je wilt. Denk bijvoorbeeld aan een schep kwark bij het ontbijt in plaats van cornflakes. Heb je toch nog ruimte over? Vul die dan aan met groente in plaats van koolhydraten. Zo blijft je bord gevarieerd, ook al is de portie klein.
Sommige mensen krijgen na de operatie ook last van lactose-intolerantie. Merk je dat melk of yoghurt een opgeblazen gevoel geeft? Stap dan over op zure zuivel of een lactosevrij alternatief. Twijfel je, overleg dan met je diëtist: die geeft gerichter advies dan een algemene richtlijn.
Diëtist tip. Schrijf de eerste maanden op wat je eet en hoe je je erna voelt. Zo zie je snel welke voeding dumpingklachten geeft en waar je supplementen misschien nog niet genoeg zijn.
Wanneer schakel je hulp in?
Je merkt een tekort niet altijd meteen. Vermoeidheid, tintelingen in je handen of een bleke huid kunnen wijzen op een tekort aan ijzer of vitamine B12. Neem dan contact op met je arts of diëtist, ook als de operatie al jaren geleden was. Bovendien controleren de meeste ziekenhuizen je bloedwaarden standaard na de ingreep, dus sla die afspraken niet over. Ten slotte geldt: voeding na maagverkleining is en blijft maatwerk. Een diëtist stemt het advies daarom altijd af op jouw situatie en bloedwaarden. Kortom, met de juiste supplementen en aandacht voor eiwit kom je weinig tekort.