Dit artikel geeft algemene voedingsinformatie bij de ziekte van Crohn en vervangt geen medisch advies. Heb je Crohn of vermoed je dit? Overleg dan altijd met je arts of diëtist voordat je je voeding aanpast.
Voeding bij Crohn speelt een grote rol in hoe je je voelt. Toch geneest geen enkel dieet de ziekte zelf. Crohn is een chronische ontstekingsziekte van het spijsverteringskanaal, van mond tot anus. Daardoor verstoort de ontsteking vaak de opname van voedingsstoffen. Mensen met Crohn lopen hierdoor eerder tekorten op dan gezonde mensen. In dit artikel lees je wat voeding bij Crohn voor je kan doen. Ook lees je welke voedingsstoffen extra aandacht verdienen en wanneer je professionele hulp inschakelt.
Wat is de ziekte van Crohn precies?
Crohn ontstaat doordat je afweersysteem de eigen darmwand aanvalt. Dit veroorzaakt ontstekingen die overal in het spijsverteringskanaal kunnen optreden. Meestal zit de ontsteking in het laatste stuk van de dunne darm en het begin van de dikke darm. Bij Crohn tast de ontsteking bovendien de hele darmwand aan, niet alleen de binnenkant. Hierdoor ontstaan soms fistels: kleine, abnormale verbindingen tussen de darm en andere organen of de huid. Klachten wisselen sterk per persoon en per periode. Veelvoorkomende klachten zijn:
- Buikpijn en krampen in de buik
- Aanhoudende vermoeidheid
- Onbedoeld gewichtsverlies
- Verminderde eetlust
- Diarree, soms met bloed of slijm
Genezen kun je de ziekte niet, maar met medicatie en soms een operatie is Crohn wel goed te behandelen.
Voeding bij Crohn tijdens een opvlamming
Tijdens een opvlamming werkt je darm minder goed. Vezelrijke producten geven dan vaak extra klachten, zoals krampen en een opgeblazen gevoel. Kies daarom tijdelijk voor voeding die je darmen minder belast. Denk aan witbrood in plaats van volkoren, gekookte groente in plaats van rauwkost en fruit zonder schil. Drink bovendien voldoende water, want diarree en een verminderde eetlust verhogen het risico op uitdroging. Het Voedingscentrum adviseert daarom bij aanhoudende klachten altijd te overleggen met een arts of diëtist. De juiste aanpak verschilt namelijk sterk per fase van de ziekte. Zodra de opvlamming rustiger wordt, bouw je de vezels weer langzaam op. Dat voorkomt nieuwe klachten en went je darmen aan meer volume.
Vitaminen en mineralen die aandacht vragen
Een ontstoken darm neemt voedingsstoffen minder goed op. Vitamine B12 is daarvan een bekend voorbeeld. Je lichaam neemt B12 namelijk op in het laatste stuk van de dunne darm. Dat is precies waar de ontsteking bij Crohn vaak zit. Diëtisten zien bij mensen met Crohn vaker tekorten aan de volgende voedingsstoffen:
- Vitamine B12
- IJzer, vooral bij bloedverlies uit de darm
- Foliumzuur
- Calcium en vitamine D, belangrijk voor sterke botten
Langdurige ontsteking verhoogt namelijk het risico op botontkalking. Een bloedtest laat precies zien welke tekorten er spelen. Op basis daarvan bepaalt je arts of diëtist of suppletie nodig is.
Wanneer is aangepaste voeding bij Crohn nodig?
Bij aanhoudend gewichtsverlies of een ernstige opvlamming volstaat gewone voeding soms niet meer. Drinkvoeding kan dan helpen om voldoende energie en eiwit binnen te krijgen. Soms schakelt het behandelteam over op sondevoeding. Daarbij komt vloeibare voeding via een sonde rechtstreeks in de maag. Dit ontlast het spijsverteringskanaal, omdat je lichaam minder hoeft te verteren. Bij ernstige complicaties, zoals een vernauwing van de darm, is voeding met minder vezels soms tijdelijk nodig. Je maakt deze keuzes echter altijd samen met je behandelteam, nooit op eigen initiatief. Zo voorkom je dat je zelf onnodig streng gaat schrappen in je eetpatroon.
Diëtist tip. Houd een dagboek bij van wat je eet en hoe je darmen daarop reageren. Niet elk voedingsmiddel met vezels geeft namelijk evenveel klachten. Zo ontdek je stap voor stap wat voor jou werkt. Daardoor hoef je niet onnodig veel producten te gaan mijden.
Voeding bij Crohn is maatwerk
Wat in de ene fase van de ziekte helpt, kan in een andere fase juist klachten geven. Heb je naast Crohn ook te maken met darmklachten in het algemeen? Lees dan ook ons artikel over voeding bij darmklachten. Daarin vind je meer achtergrond over vezels, vocht en herkenbare klachten. Bekijk daarnaast wat voeding kan betekenen bij colitis ulcerosa, een andere vorm van chronische darmontsteking. Overleg bij twijfel altijd met je arts of diëtist. Zo sluit je voeding aan op jouw situatie, in elke fase van de ziekte.