Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen persoonlijk advies. Nierstenen kennen verschillende soorten, elk met een ander dieet. Overleg bij klachten of een vastgestelde niersteen daarom altijd met je arts of diëtist.
Had je ooit een niersteen, of wil je een nieuwe voorkomen? Dan draait voeding bij nierstenen om een paar simpele knoppen: genoeg drinken, de juiste mineralen en niet te veel zout. Veel mensen denken dat ze calcium moeten laten staan. Dat advies klopt eigenlijk niet.
In dit artikel lees je wat écht helpt tegen de meest voorkomende niersteen: de calciumoxalaatsteen. Heb je een ander type steen, bijvoorbeeld een urinezuursteen? Vraag dan een dieet op maat aan je diëtist, want het advies verschilt per steensoort.
Nierstenen komen vaker voor bij mannen dan bij vrouwen, en de kans neemt toe met de leeftijd. Kreeg je al eerder een niersteen? Dan verkleint voeding bij nierstenen aanpassen vooral het risico op een herhaling.
Hoe ontstaan nierstenen?
Nierstenen ontstaan doordat zouten en mineralen in je urine samenklonteren. Meestal gaat het om calcium en oxalaat, de meest voorkomende combinatie. Drink je te weinig, dan wordt je urine geconcentreerder. Daardoor klonteren de mineralen sneller samen.
Sommige mensen lopen meer risico dan anderen. Denk aan te weinig drinken, overgewicht en een familielid met nierstenen. Ook een hoge inname van eiwit en zout vergroot de kans. Gebruik je bepaalde medicijnen langdurig, dan kan ook dat meespelen.
Voeding bij nierstenen: dit helpt écht
Deze vijf aanpassingen in je voeding verkleinen het risico op een nieuwe niersteen het meest:
- Drink minstens 2,5 liter per dag, verspreid over de hele dag.
- Eet gewoon voldoende calcium: dat is 950 tot 1200 mg per dag.
- Beperk oxaalzuurrijke producten, zoals spinazie, rabarber, bieten en cacao.
- Kies vaker citraatrijke producten, zoals citroen, limoen en sinaasappel.
- Haal vitamine C liever uit voeding dan uit een supplement.
Toch denken veel mensen dat calcium juist nierstenen veroorzaakt. Het tegendeel is waar: calcium bindt in je darmen oxalaat uit je eten. Daardoor komt er minder oxalaat in je bloed en urine terecht. Eet je te weinig calcium, dan stijgt het risico op een niersteen dus juist.
Diëtist tip. Zet ’s ochtends een grote kan water met citroenschijfjes klaar. Zo drink je vanzelf meer, en de citroen levert meteen extra citraat.
Let op met zout en dierlijk eiwit
Te veel zout jaagt calcium via je urine naar buiten. Dat verhoogt weer het risico op een nieuwe steen. Ook veel vlees, vis en gevogelte bij elke maaltijd werkt dit in de hand. Kies daarom vaker peulvruchten als eiwitbron en voeg niet standaard extra zout toe.
Moet je vocht en zout om een andere reden al goed in de gaten houden, bijvoorbeeld na een stoma? Lees dan ook ons artikel over voeding bij een stoma, want daar speelt diezelfde balans een grote rol.
Andere soorten nierstenen: kort overzicht
Niet elke niersteen bestaat uit calcium en oxalaat. Bij jicht ontstaat soms een urinezuursteen, vaak door veel orgaanvlees, alcohol of frisdrank met suiker. Een infectiesteen hoort bij een hardnekkige urineweginfectie en vraagt vooral medische behandeling. Cystinestenen zijn zeldzaam en het gevolg van een erfelijke aandoening.
Voor elk type steen gelden andere voedingsadviezen. Weet je niet welke steen je had? Vraag dit na bij je behandelend arts of diëtist, dan sluit het advies precies aan.
Is er een steen verwijderd of afgekomen? Laat deze dan onderzoeken in het laboratorium. Zo weet je zeker om welk type steen het gaat, en welk voedingsadvies daarbij hoort.
Leefstijl telt ook mee
Naast voeding bij nierstenen speelt je leefstijl een rol. Overgewicht verhoogt het risico op een nieuwe steen. Regelmatig bewegen helpt om op een gezond gewicht te blijven. Drink je veel alcohol, dan raakt je lichaam ook sneller uitgedroogd. Dat vergroot weer de kans op nieuwe stenen.
Wanneer je toch naar de dokter moet
Heb je hevige pijn in je zij, bloed in je urine of koorts? Neem dan contact op met je huisarts. Dat geldt ook als je vaker dan één keer een niersteen krijgt. Een diëtist stelt dan vast om welk type steen het gaat en welk dieet daarbij het beste past.
Voeding bij nierstenen draait dus niet om drastisch schrappen. Het gaat vooral om voldoende drinken, gewoon calcium eten en slim kiezen bij oxaalzuur en zout. Wil je weten hoeveel jij zelf per dag zou moeten drinken? Het Voedingscentrum legt de vuistregels voor vochtinname helder uit.