Dit artikel geeft algemene informatie. Heb je een stoma? Overleg dan altijd met je arts of diëtist voordat je je voeding aanpast.
Een stoma verandert de route die je eten aflegt. Daardoor werkt je spijsvertering anders dan je gewend bent. Voeding bij een stoma draait dan ook om vocht, zout en rust aan tafel. Bovendien merk je vaak snel wat wel en niet goed valt. In dit artikel lees je waarom dat zo is. Ook leggen we uit welke keuzes je darmen ontlasten.
Wat een stoma met je spijsvertering doet
Bij een stoma komt de ontlasting via de buikwand naar buiten. De chirurg leidt daarvoor een stuk darm naar het huidoppervlak. Daardoor slaat je lichaam een deel van de darm over. Juist dat deel haalt normaal water en zout uit je ontlasting terug.
Hierdoor verlies je meer vocht dan vroeger. Bovendien verandert de dikte van je ontlasting. Kortom, je lichaam vraagt om een andere aanpak dan voor de operatie.
Voeding bij een stoma: vocht en zout op peil houden
Je dikke darm haalt normaal het meeste water uit de ontlasting terug. Mist dat deel, dan loopt je vochtverlies flink op. Daarom drinken veel mensen met een ileostoma ruim twee liter per dag. Daarnaast raakt je lichaam natrium kwijt.
Een wat zoutrijkere voeding vult dat verlies aan. Bij fors verlies helpt ORS, een drank met zout en suiker. Toch is dat geen standaardadvies. Bespreek zo’n stap dus eerst met je diëtist of arts.
Het verschil tussen een ileostoma en een colostoma
Een ileostoma zit op de dunne darm. Daardoor is de ontlasting dun en het volume groot. Een colostoma zit juist op de dikke darm. Die darm neemt nog steeds water op. Hierdoor lijkt de ontlasting meer op wat je gewend was.
- Ileostoma: ongeveer 2 tot 2,5 liter vocht per dag en extra zout.
- Colostoma: ongeveer 1,5 tot 2 liter vocht per dag en gewoon voldoende vezels.
- Beide: regelmatige eetmomenten en aandacht voor je gewicht.
Voeding bij een stoma hangt dus af van het type. Bij een colostoma volgen de meeste mensen gewoon de Richtlijnen goede voeding. Bij een ileostoma ligt de nadruk sterker op vocht en zout.
Gas, geur en kleur: wat je kunt merken
Sommige producten geven meer gas of een sterkere geur. Dat is vervelend, maar meestal onschuldig. Bovendien reageert iedereen anders. Houd daarom een week bij wat je opvalt.
- Ui, prei en knoflook
- Koolsoorten en peulvruchten
- Eieren en vis
- Sommige supplementen met B-vitamines
Merk je last van één product? Laat het dan even weg. Test het daarna nog een keer. Zo weet je zeker of het echt de oorzaak is. Schrap dus niet meteen hele productgroepen uit je voeding.
Rustig eten en goed kauwen
Grote, slecht gekauwde stukken kunnen je stoma verstoppen. Daarom kauw je beter langer dan vroeger. Neem bovendien wat kleinere happen. Ook een rustige omgeving scheelt lucht in je darmen. Ten slotte helpen vaste eetmomenten je ontlastingspatroon.
Diëtist tip. Drink niet alles in één keer. Verdeel je vocht over de dag, bijvoorbeeld in glazen van 150 milliliter. Zo houdt je lichaam het beter vast.
Wanneer je ontlasting te dun blijft
Blijft je ontlasting waterig? Dan kunnen zetmeelrijke producten helpen. Denk aan aardappelpuree, witte rijst of banaan. Deze producten binden vocht in je darm.
Toch los je daarmee niet alles op. Aanhoudend verlies vraagt om medische aandacht. Neem daarom contact op met je behandelend arts. Ook een diëtist kijkt graag met je mee.
Voeding bij een stoma blijft maatwerk
Er bestaat geen vast dieet dat voor iedereen werkt. Voeding bij een stoma vraagt daarom om rustig uitproberen. Houd een korte notitie bij van wat je eet en drinkt. Bespreek die daarna met je diëtist. Samen vind je sneller een patroon dat past.
Wil je meer lezen over je darmen? Bekijk dan ons artikel over voeding bij darmklachten. Algemene achtergrond over gezond eten vind je bij het Voedingscentrum.