Felblauwe snoepjes, knalroze saus en gele frisdrank die eruitziet alsof ‘ie licht geeft in het donker… kleurstoffen maken eten aantrekkelijk. Maar zijn die kleurstoffen ook “schadelijk”? Soms. Voor sommige mensen. In bepaalde hoeveelheden. En sommige zijn in de EU zelfs verboden. Tijd voor de no-bullshit versie. 🌈😉
Eerst dit: in de EU worden voedseladditieven (incl. kleurstoffen) beoordeeld en is er vaak een ADI (Acceptable Daily Intake): een hoeveelheid die je dagelijks kunt binnenkrijgen zonder verwacht risico. “E-nummer” is dus niet automatisch “gif”. Maar: er zijn wél kleurstoffen met extra waarschuwingen of discussie.
De kleurstoffen die het meest ter discussie staan
1) De “Southampton six” (synthetische azo-kleurstoffen)
In de EU moeten producten met bepaalde kleurstoffen een waarschuwing dragen: “kan een nadelig effect hebben op de activiteit en oplettendheid van kinderen”. Het gaat om:
- E102 Tartrazine
- E104 Quinoline Yellow
- E110 Sunset Yellow FCF
- E122 Carmoisine
- E124 Ponceau 4R
- E129 Allura Red AC
Belangrijk: dit betekent niet dat elk kind “hyper” wordt van één snoepje. EFSA zag destijds slechts beperkt bewijs voor een klein effect bij sommige kinderen, en het effect was niet consistent. Maar het is wél reden voor extra transparantie op het etiket.
2) Titaniumdioxide (E171)
Dit was een witte kleurstof (denk: glanslaagjes, snoep, sommige bakdecoratie). De EU heeft E171 als voedseladditief verboden. In de praktijk betekent dat: het hoort niet meer in nieuwe producten op de EU-markt. Toch kan het soms nog opduiken in (oude) of geïmporteerde producten, dus check je ingrediëntenlijst als je het wilt vermijden.
3) “Natuurlijk” kan óók gedoe geven
Een veelgemaakte denkfout: “natuurlijk = altijd veilig”. Neem carmijn (E120, uit cochenille): natuurlijk, maar kan bij gevoelige mensen allergische reacties geven. Dus als jij van bepaalde gekleurde producten jeuk, uitslag of benauwdheid krijgt: dat is niet het moment om stoer te doen.
4) Karamelkleur (E150)
Karamelkleur wordt veel gebruikt in cola’s, sauzen en soepen. Hier wordt soms gedoe over gemaakt vanwege stofjes die bij sommige types kunnen voorkomen (zoals 4-MEI). EFSA heeft karamels opnieuw beoordeeld en ziet de vastgestelde limieten/specs als beschermend. Met andere woorden: geen reden voor paniek, wél een mooi voorbeeld dat “kleur” vaak vooral een marketingding is.
Overzicht in één tabel
| Type | Voorbeelden | Waar zit het vaak in? | Waar moet je op letten? |
|---|---|---|---|
| Synthetisch (azo) | E102, E104, E110, E122, E124, E129 | Snoep, frisdrank, desserts | EU-waarschuwing voor kinderen; sommige mensen zijn gevoeliger |
| Wit | E171 (titaniumdioxide) | Snoep/coatings (historisch) | Verboden als voedseladditief in de EU |
| Natuurlijk | E120 (carmijn) | Roze/rode producten | Kan allergische reacties geven bij gevoeligen |
| Karamelkleur | E150 (verschillende types) | Cola, soepen, sauzen | Algemeen toegestaan; vooral “kleur voor de look” |
Wat kun jij ermee (zonder food-anxiety)?
- Check het etiket: zoek op E-nummers of de naam (tartrazine, allura red, etc.).
- Focus op de bron: kleurstoffen zitten vooral in ultrabewerkte producten. Minder daarvan = automatisch minder kleurstof.
- Voor kids: bij druk gedrag of gevoeligheid kun je testen of het verminderen van de “Southampton six” helpt (zonder meteen alles te verbieden).
- Kies echte kleur: bessen, cacao, paprika, kurkuma, spinazie. Ziet er ook top uit. 🥦🍓
Wil je lekker eten zonder een regenboog aan additieven? Check de recepten op Maels.nl 💪😉 of pak een e-book mee voor simpele basics en weekplanning. Minder gedoe, meer smaak.