Koffie. Het zwarte goud. De reden dat sommige mensen “goedemorgen” kunnen zeggen zonder te huilen. ☕😄 Maar hoe wordt koffie eigenlijk gemaakt? En dan bedoel ik: van boontje aan de plant tot dat kopje waar je nu waarschijnlijk aan lurkt.
Hier is de no-bullshit koffieketen, stap voor stap. Geen hipsterpraat, wél duidelijk.
Stap 1: de koffieplant (ja, het is een vrucht)
Koffie komt van de koffieplant, die koffiebessen maakt. In die bes zitten meestal twee zaadjes: dat zijn de koffiebonen. Dus technisch gezien drink je geroosterde zaadjes van een bes. Smakelijk. 😉
De bekendste soorten koffie zijn:
- Arabica: vaak zachter, aromatischer, iets zuurder
- Robusta: sterker, bitterder, meer cafeïne
Stap 2: oogsten
Koffiebessen rijpen niet altijd tegelijk. Daarom wordt er vaak:
- selectief geplukt (alleen rijpe bessen) → betere kwaliteit, meer werk
- gestript (alles in één keer) → sneller, wisselende kwaliteit
Rijpe bessen zijn meestal rood (soms geel, afhankelijk van variëteit). Onrijp = meer kans op “groene”, zure smaken in je koffie.
Stap 3: verwerken (hier ontstaat veel smaak)
Na het oogsten moet de bes van de boon af. Dat kan op verschillende manieren, en dit heeft veel invloed op smaak.
- Washed (nat): vruchtvlees wordt verwijderd en de bonen fermenteren kort in water. Vaak cleaner, frisser, meer “heldere” smaken.
- Natural (droog): bessen drogen in de zon met vruchtvlees er nog aan. Vaak zoeter, fruitiger, voller.
- Honey (semi-dry): deel van het vruchtvlees blijft zitten tijdens het drogen. Een soort middenweg.
Daarna worden de bonen gedroogd tot een stabiel vochtgehalte, anders krijg je schimmel-ellende. Niemand wil schimmel-koffie. 🤢
Stap 4: pellen, sorteren en transport
Gedroogde bonen hebben nog een soort “schilletje” (perkamentlaag). Die wordt verwijderd, en daarna worden bonen gesorteerd op grootte en kwaliteit.
Dan gaan ze als groene koffiebonen de wereld over naar branders. Groene bonen ruiken nog niet als koffie. Ze ruiken… een beetje naar gras/bonen. (Heel charmant.)
Stap 5: branden (nu wordt het koffie)
Branden is waar de magie (oké, chemie) gebeurt. Door hitte ontstaan honderden aromastoffen via o.a. Maillard-reacties en karamellisatie. De boon wordt bruin, droogt uit en krijgt smaak.
- Light roast: meer zuren, fruitige tonen, “helder”
- Medium roast: balans tussen zoet, zuur en bitter
- Dark roast: bitterder, rokeriger, minder “origine”-smaken
Ook belangrijk: na het branden moeten bonen even “uitgassen” (CO₂ kwijt) voordat ze optimaal zijn. Daarom smaakt superverse koffie soms juist nog onrustig.
Stap 6: malen (kleiner = sneller extractie)
Maalgraad is gigantisch voor smaak:
- te fijn → bitter/overextractie
- te grof → zuur/waterig/onderextractie
Vuistregel: espresso = fijn, filter = medium, French press = grof. En maal het liefst vlak voor gebruik. Anders vervliegen aroma’s sneller dan je motivatie op maandagochtend. 😄
Stap 7: zetten (extractie in actie)
Zetten is simpel gezegd: water haalt oplosbare stoffen uit koffie. De variabelen die bepalen of het lekker is:
- water (kwaliteit, temperatuur)
- maalgraad
- tijd
- verhouding koffie/water
Voor filterkoffie zit je vaak goed rond 1:15 tot 1:17 (bijv. 20 g koffie op 300–340 ml water). Water rond 92–96°C is meestal een fijne range.
De korte conclusie
Koffie is dus: bes → boon → verwerken → drogen → branden → malen → zetten. En elke stap kan de smaak maken of breken. Daarom kan dezelfde boon bij de ene brander hemels zijn en bij de andere smaken als kampvuur-water.
Zin om naast koffie ook je ontbijt/lunch een upgrade te geven (zonder gedoe)? Check de recepten op Maels.nl 🥦💪 en pak een e-book mee voor simpele weekplanning. Dan start je dag niet alleen wakker, maar ook goed gevoed. 😉