De 14 allergenen: wat je moet weten (zonder paniek)
Allergieën zijn geen niche: in Nederland krijgt een flinke groep last van jeuk, buikpijn, benauwdheid of erger na één hap of slok. Daarom zijn in de EU 14 allergenen verplicht om te vermelden op etiketten én in de horeca. In deze blog krijg je een nuchter, praktisch overzicht van die 14, inclusief waar ze kunnen “verstopt” zitten. Handig voor thuiskoks, sporters en foodies die geen zin hebben in gedoe. 😉
De 14 allergenen in één tabel
Check hieronder de lijst + veelvoorkomende bronnen. Let op: fabrikanten mogen recepturen wijzigen; lees dus altijd het etiket of vraag ernaar in de horeca.
| Allergeen | Voorbeelden | Waar kan het in verstopt zitten? |
|---|---|---|
| 1. Glutenbevattende granen | Tarwe, gerst, rogge, spelt, kamut | Sauzen, soepen, paneermeel, bier |
| 2. Schaaldieren | Garnaal, kreeft, krab | Aziatische sauzen, bouillons, pasta-vullingen |
| 3. Eieren | Kip- en kwartelei | Mayonaise, gebak, pasta, gepaneerde snacks |
| 4. Vis | Zalm, tonijn, kabeljauw | Ansjovis in sauzen, worcestersaus, omega-3-supplementen |
| 5. Pinda | Pindakaas, pinda-olie (koudgeperst) | Snoep, sauzen, reepjes, “notenmixen” |
| 6. Soja | Sojadrink, tofu, tempeh | Sauzen, vleesvervangers, broodverbeteraars |
| 7. Melk (incl. lactose) | Koemelk, yoghurt, kaas | Poeders, margarine, worst, kant-en-klaar |
| 8. Noten (boomnoten) | Amandel, hazelnoot, walnoot, pecan, pistache, cashew, paranoot | Pesto, desserts, granola, plantaardige “kazen” |
| 9. Selderij | Knolselderij, bleekselderij | Soepen, bouillon, kruidenmixen |
| 10. Mosterd | Mosterdzaad, mosterdpoeder | Dressings, marinades, mayonaise |
| 11. Sesamzaad | Sesam, tahin | Brood, hummus, sushi-toppings |
| 12. Zwaveldioxide & sulfieten | E220–E228 | Wijn, gedroogd fruit, azijn, aardappelproducten |
| 13. Lupine | Lupinemeel, lupineboon | Glutenvrij brood, pasta, bakmixen |
| 14. Weekdieren | Mosselen, oesters, inktvis | Pasta’s, bouillabaisse, vissauzen |
Etiketten lezen als een pro
In de ingrediëntenlijst worden allergenen vaak vetgedrukt of in HOOFDLETTERS weergegeven. “Kan sporen bevatten van…” betekent geen ingrediënt, maar wel kans op kruisbesmetting in de fabriek. Bij ernstige allergieën: liever vermijden.
Kruisbesmetting in de keuken
- Eigen snijplank/mes: vooral bij pinda, noten, gluten en melk.
- Bakolie ≠ neutraal: olie waarin vis of ei is gebakken kan sporen achterlaten.
- Schoon werken: handen wassen, werkblad reinigen, verpakkingen goed sluiten.
Symptomen: van mild tot serieus
Veelvoorkomend: jeuk in mond/keel, huiduitslag, buikpijn, misselijkheid. Ernstige reacties (benauwdheid, duizelig, dalende bloeddruk) vereisen direct handelen en medische hulp. Twijfel je? Dan is het geen twijfel-klus: bellen. 💪
Slim vervangen
- Gluten: kies voor rijst, maïs, haver (glutenvrij gecertificeerd), boekweit.
- Melk: gebruik lactosevrije of plantaardige varianten; let op toegevoegde eiwitten (soja/erwt).
- Ei: in bakken kan vaak met appelmoes, lijnzaad “ei” of aquafaba.
- Pinda/noten: probeer zaden (zonnebloem, pompoen) of sesamvrij tahin-alternatief.
Bottom line
Met een beetje kennis, goed etikettenlezen en netjes koken kom je al een heel eind. Allergenen vermijden hoeft geen culinaire straf te zijn—het is vooral slimmer kiezen, heldere communicatie en routine. 🥦
Meer praktische voedingstips zonder poeha? Check de e-books en no-nonsense gidsen op Maels.nl. 🔥